O tym, jak odnaleźć złoty środek w edukacji dziecka, o potędze muzyki i relacjach, które są fundamentem skutecznej nauki, rozmawiamy z Tonią Bochińską – współwłaścicielką szkoły Early Stage, która od ponad 30 lat uczy dzieci języka angielskiego trochę… „z innej bajki”.
Kiedy zacząć? Wykorzystajmy „okno pogodowe”
Często słyszymy, że „im wcześniej, tym lepiej”, ale rodzice maluchów miewają wątpliwości: czy dodatkowy angielski to nie za dużo? Kiedy dziecko jest gotowe na naukę języka obcego?
Tonia Bochińska: Gotowość językowa u kilkulatków wygląda zupełnie inaczej, niż nam, dorosłym, się wydaje. Myślimy „nauka” i widzimy ławki, skupienie, wysiłek. Dla dziecka gotowość to otwartość i ciekawość, to moment, w którym maluch zaczyna bawić się dźwiękiem i melodią języka.
Czyli to bardziej kwestia emocji niż umiejętności skupienia się w ławce?
Dokładnie tak, bo nauka angielskiego dzieci wygląda zupełnie inaczej! Dzieci mają naturalną zdolność do odtwarzania melodii języka i akcentu – to ich supermoc, która z czasem nieco słabnie. Dlatego rozpoczęcie nauki we wczesnym wieku, czy to w przedszkolu, czy w pierwszej klasie, to po prostu wykorzystanie „okna pogodowego”, które daje nam natura. To czas, kiedy aparat mowy jest plastyczny, a mózg chłonie struktury bez wysiłku.
Nie bójmy się, że wiek przedszkolny to za wcześnie na angielski – dla dziecka język obcy jest po prostu kolejnym sposobem na nazywanie świata. No i – zabawą!
Pierwsza klasa – czy to nie za wiele nowości na raz?
A co z pierwszoklasistami? Rodzice obawiają się o przeciążenie dziecka. Pierwsza klasa to nowa szkoła, nowi koledzy, adaptacja… a tu jeszcze dodatkowy angielski.
Rozumiem ten lęk, ale warto spojrzeć na to z innej strony. Dobrze prowadzone zajęcia językowe mogą być dla dziecka odreagowaniem szkolnej rutyny. Jeśli zajęcia wypełnione są ruchem, muzyką i grami, to dziecko nie czuje ciężaru „nauki”.
W Early Stage stawiamy na relacje. Często dzieci szybciej i lepiej integrują się w małej grupie na angielskim niż w dużej klasie szkolnej. Kluczem jest metoda, której założeniem jest nieocenianie i nieporównywanie, a wzmacnianie mocnych stron dziecka. Wzmacnianie mocnych stron to budowanie w dziecku takiego przekonania: „Hej, dogadałem(-łam) się, zrozumiałem(-łam), udało mi się!”. Bo w nauce języka najtrudniejsza do przeskoczenia nie jest gramatyka, tylko strach przed oceną. A ten strach często powstaje przez złe podejście osób towarzyszącym dzieciom w nauce. Popełnianie błędów jest OK – traktujemy je w Early Stage jako naturalny przystanek w nauce, a nie porażkę. W ten sposób kształtujemy u dzieci tzw. growth mindset, czyli nastawienie na rozwój. Chodzi o to, by dziecko nie myślało: „Nie umiem tego”, ale: „Jeszcze tego nie umiem, ale nauczę się, jeśli spróbuję kolejny raz”. To buduje pewność siebie, która zostaje na całe życie.
Rodzic nie musi być nauczycielem! Wystarczy, że będzie rodzicem
A co, jeśli rodzic nie czuje się pewnie ze swoim angielskim? Często boimy się, że nauczymy dziecko złej wymowy czy nie będziemy umieli mu pomóc w lekcjach.
To jedna z częstych obaw, a zupełnie niepotrzebna! Rodzice nie doceniają swojej roli. Rodzic nie musi być nauczycielem! Wystarczy, że jest rodzicem. Rola rodzica w procesie edukacyjnym dziecka jest nieoceniona. Nie dlatego, że jesteśmy ekspertami. Jako rodzice mamy być dla dziecka bezpieczną przystanią i kibicem. Najcenniejsze, co możemy zrobić, to budować pozytywne skojarzenia z nauką języka.
Jeśli rodzic mówi: „nie znam angielskiego, ale chętnie posłucham z Tobą tej piosenki”, pokazuje dziecku, że nauka to przygoda, a nie test, w którym trzeba być nieomylnym.
A jak ułatwiacie to rodzicom, którzy chcieliby pomóc, ale boją się otworzyć książkę?
Stworzyliśmy materiały specjalnie dla przedszkolaków i ich opiekunów, które „odciążają”, ale nie wykluczają opiekuna z przygody edukacyjnej dziecka. Mamy specjalne książeczki „Bear Band Stories” z podpowiedziami dla rodziców jak się tymi książeczkami bawić i jak je wspólnie czytać..
Książkom towarzyszą między innymi nagrania audio, ale uwaga: to audio nie jest po to, żeby rodzic zamilkł. Wręcz przeciwnie! Chcemy, żeby rodzic czytał razem z lektorem, naśladował go, bawił się głosem. Nagranie podpowiada poprawną wymowę, dając rodzicowi poczucie bezpieczeństwa. Dzięki temu zamiast stresować się, czy dobrze czytamy „the”, możemy skupić się na śledzeniu losów misiów i wspólnej frajdzie. Audio to taki nasz „wspomagacz”, który ośmiela do wspólnego głośnego czytania. Dodatkowo, możemy wziąć zestaw książeczek do samochodu, dać je dziecku, puścić nagranie i podróż od razu stanie się przyjemniejsza!
Czyli to nie jest gotowiec, który wyręcza rodzica, tylko taka „ściąga”, która dodaje mu pewności siebie?
Właśnie o to w tym chodzi – o ten wspólny czas, o zabawę, o to, że angielski „przemyca się” przy okazji budowania relacji. Wtedy dziecko nie czuje, że się uczy, ono po prostu spędza fajny czas z rodzicami.
Jak wspierać, żeby nie zniechęcić?
Czego unikać, kiedy chcemy wesprzeć dziecko w angielskim, a nie wiemy, jak?
Przede wszystkim odpytywania i poprawiania na siłę. Zamiast pytać: „Jak jest jabłko po angielsku?”, lepiej zapytać: „Co śmiesznego działo się dziś na zajęciach?” albo „Czym Was dzisiaj zaskoczył(a) nauczyciel(ka)?”. W ten sposób zdejmujemy z dziecka presję wyniku, a zostawiamy czystą radość z odkrywania. Przede wszystkim jednak puszczajmy muzykę, śpiewajmy piosenki, śledźmy losy bohaterów w podręcznikach. Oglądajmy razem z dzieckiem bajki po angielsku.
A co, jeśli dziecko przez długi czas nic nie mówi po angielsku? Kiedy trzeba zacząć się martwić?Nie trzeba się martwić – to zupełnie naturalne! To tzw. silent period – czas, w którym mózg „buduje bazę danych”. Jako dorośli musimy to uszanować i nie poganiać natury. Każde dziecko ma swoje tempo. Jedno zacznie „produkować” angielskie zdania po miesiącu, inne potrzebuje roku słuchania, zanim poczuje się pewnie.
Ta zabawa w domu to przedłużenie tego, co dzieje się na zajęciach. W Early Stage muzyka i ruch to fundamenty metody 12 supermocy. Jak to łączycie?
Dziecko uczy się całym sobą. Tekst w książce jest dla malucha statyczny, ale gdy go wyśpiewamy i wytańczymy, zostaje w głowie na zawsze. Mamy ponad 1200 autorskich utworów, które pomagają „złapać” brzmienie języka, ale nie chcemy, by ta energia kończyła się wraz z wyjściem z sali.
Jak więc sprawić, żeby ta energia z lekcji nie wyparowała po powrocie do domu? Rodzice często kojarzą powtórki tylko z siedzeniem przy biurku.
Biurko jest czasami OK i nie ma co go demonizować – to naturalne miejsce skupienia. Ważne jednak, żeby nauka nie kojarzyła się wyłącznie z siedzeniem w bezruchu. Dlatego obok fajnych podręczników czy interaktywnych zadań na platformie dla starszych dzieci, dajemy uczniom piosenki w aplikacji Early Stage MUSIC. Chodzi o to, żeby angielski był w domu „obecny” na różne sposoby, nie jako kolejny obowiązek.
Tu dzieje się magia: dziecko włącza audio, przegląda ilustracje i nagle rodzice słyszą, jak ich kilkulatek wyśpiewuje całe frazy po angielsku, zupełnie o tym nie myśląc. To jest ta czysta frajda, która może dziać się i na dywanie, i przy biurku.
Czyli raz rysujemy przy biurku ufoludka z three pink legs, a innym razem po prostu skaczemy do rytmu piosenki?
Dokładnie! W nauce języka kluczowa jest różnorodność bodźców. Kiedy dziecko rysuje, ćwiczy precyzję i skupienie, ale kiedy skacze do piosenki, angażuje pamięć mięśniową i emocje. Dzięki temu angielski „wchodzi do głowy” wieloma kanałami równocześnie. To także część kolejnej naszej supermocy – spiralności. Polega ona na tym, że wracamy do tych samych słówek czy konstrukcji w różnych kontekstach i na różnych etapach rozwoju. Raz ten ufoludek jest tematem piosenki, innym razem staje się bohaterem historyjki, którą dziecko czyta z rodzicem wieczorem. I to właśnie te różne okazje do kontaktu z językiem sprawiają, że on zostaje w głowie na lata.
No dobrze, ale czy rodzic, który sam nie czuje się pewnie z angielskim, w ogóle powinien się w to włączać? Czy nie lepiej zostawić to specjalistom?
Jak już mówiłam, rodzic wcale nie musi być ekspertem ani nauczycielem. Wystarczy, że da się zaprosić do tego świata angielskiego z innej bajki i… czasem trochę „poudaje nieogarniętego”.
Poudaje nieogarniętego? Na czym polega ta sztuczka?
Dzieci uwielbiają poprawiać dorosłych, to je niesamowicie buduje! Wystarczy wskazać na misia w książeczce i zapytać: „Is it a parrot?”. Gdy dziecko krzyknie ze śmiechem: „No, it’s a bear!”, dzieje się najskuteczniejsza nauka. Angielski staje się po prostu tłem dla bliskości, a nie kolejnym obowiązkiem.
To podejście „bez presji” brzmi pięknie, ale rodzice myślą też o przyszłości – o egzaminach, certyfikatach. Czy to się nie wyklucza?
Dla nas certyfikaty Cambridge czy sukcesy na maturze są naturalnym owocem tej drogi, a nie jej jedynym celem. Rodzic przedszkolaka nie powinien jednak na razie o tym myśleć. Na to będzie jeszcze czas!
Czyli zabawa z misiem w wieku 4 lat ma realny wpływ na to, jak pójdzie im na maturze za dekadę?
Absolutnie tak. Mamy precyzyjnie zaplanowaną, spójną ścieżkę od przedszkolaka do maturzysty. Wiemy, dokąd idziemy, dlatego nie musimy się spieszyć. Dziecko zdobywa kolejne szczyty w swoim tempie, a my dbamy, by każdy etap był dopasowany do jego wieku. Certyfikat jest wtedy powodem do dumy i potwierdzeniem: „Hej, naprawdę to potrafię!”.
Wybierając zajęcia dodatkowe dla dziecka, szukajmy właśnie tej spójności – by przygoda, która zaczyna się od misiów i wygłupów, bezpiecznie zaprowadziła ucznia aż do dorosłości.
Na co ostatecznie postawić, wybierając zajęcia z angielskiego?
Na zaufanie do własnej intuicji i na radość dziecka. W Early Stage wierzymy w moc grupy i wspólnego odkrywania świata. Wybierzcie szkołę, w której Wasze dziecko będzie mogło być sobą – radosnym odkrywcą, który nie boi się wyzwań. Bo kiedy jest zabawa i poczucie bezpieczeństwa, nauka dzieje się sama.
TONIA BOCHIŃSKA
Współwłaścicielka i CEO Early Stage – szkoły języka angielskiego dla dzieci i młodzieży, w której obecnie uczy się 60 000 uczniów w całej Polsce. Jako nauczycielka angielskiego spędziła w klasie ze swoimi uczniami kilkanaście lat, rozwijając program i metodykę szkoły. Jest autorką wielu nowatorskich inicjatyw. Na co dzień dba o dynamiczny rozwój Early Stage, opierając swój biznes na czterech filarach: autentyczności, rozwoju, relacjach i zaangażowaniu.
