sensoryka dla dzieci

Dbałość o prawidłowy rozwój dziecięcej sensoryki

 

Ostatnimi czasy w Polsce i na całym świecie można zauważyć znaczący wzrost popularności i świadomości dotyczącej sensoryki. Pod tym pojęciem kryje się prawidłowy rozwój zmysłów dziecka już od momentu jego narodzin. Okazuje się, że istnieje bardzo wiele ciekawych metod, na które warto zwrócić uwagę dbając o prawidłowy rozwój dziecka. Dzięki nim sensoryka dla dzieci nie będzie stanowiła żadnego wyzwania nawet dla początkujących rodziców. Trzeba jednak mieć świadomość, że zagadnienia powiązane z tematem sensoryki potrafią być dość złożone.

 

Rozwój sensoryczny – podstawowe informacje

 

Ostatnimi czasy można zauważyć znaczący wzrost popularności pojęcia, jakim jest integracja sensoryczna. Pod tym hasłem kryje się kompleksowy i niezwykle istotny proces, który polega na tym, że dziecko samo uczy się wiele na temat swój oraz otaczającego je świata zewnętrznego. Innymi słowy, dziecko może się dowiedzieć sporo na temat prawidłowego funkcjonowania jego organizmu, poruszania się ciała, odnajdywania się w przestrzeni, itp. Dodatkowo w ramach integracji sensorycznej, dziecko uczy się również prawidłowo odbierać świat zewnętrzny i dostrzegać jego piękno, a także różne niebezpieczeństwa i trudy. Można śmiało stwierdzić, że sensoryka dla dzieci stanowi naukę korzystania z własnego ciała oraz funkcjonowania w życiu codziennym. Dobrą wiadomością jest to, że rodzic może wspomóc swoje dziecko w nauce „pilotażu” własnego ciała poprzez różnego rodzaju zabawy i inne czynności.

 

Istotną kwestią w przypadku małych dzieci jest tak zwany rozwój sensomotoryczny. Oznacza to, że kluczowe jest nie tylko rozwijanie zdolności ruchowych (motorycznych), ale również sensorycznych (zmysłowych). W ramach różnych czynności i zabaw dziecko ma możliwość swobodnego poznawania świata przy pomocy wszystkich zmysłów. Nie należy więc ograniczać dziecka podczas takich aktywności, a jedynie trzeba zadbać o jego bezpieczeństwo. Warto mieć też na uwadze fakt istnienia 5 podstawowych zmysłów, do których zalicza się:

 

  • wzrok,
  • słuch,
  • dotyk,
  • węch,

 

Do tego wszystkiego dochodzą również inne istotne układy zmysłowe, takie jak:

 

  • równowaga,
  • czucie i ułożenie ruchów ciała.

 

Rozwój dotyku i propriocepcji

 

W przypadku rozwoju dziecka, kluczowe jest rozwijanie dotyku, równowagi oraz czucia i ułożenia ruchów ciała (czyli tzw. propriocepcja). W związku z tym istotne jest skupienie się w pierwszych latach życia dziecka na aktywnościach i zabawach, które umożliwiają stymulowanie wspomnianych 3 systemów zmysłowych.

 

Rozwój dotyku

 

Odpowiednio realizowana sensoryka dla dzieci obejmuje działania mające na celu rozwój dziecięcego dotyku. Aby zadbać o ten zmysł, konieczne jest przede wszystkim zapewnienie dziecku odpowiedniego poziomu bliskości z rodzicami. Warto pomyśleć o różnego rodzaju masażach, zabawach z wykorzystaniem dłoni i palców oraz tak zwanych „zabawach brudnych” (na przykład w piasku, błocie czy też przy jedzeniu). Dobrze jest również umożliwiać dziecku poznawanie różnego rodzaju materiałów. Taka rozwijająca zabawa może być niezwykle przyjemna, a do jej organizacji można wykorzystać praktycznie wszystko co jest dostępne w domu. Warto między innymi zainwestować w zabawki dotykowe o różnorodnych fakturach materiałów, a także w bezpieczne zabawki dla najmłodszych użytkowniczek i użytkowników, które umożliwiają chwytanie oraz poznawanie materiałów zabawek poprzez korzystanie z jamy ustnej. Jeśli chodzi o dzieci starsze niż w wieku niemowlęcym to doskonałym pomysłem jest zapewnienie im zabawy z wykorzystaniem puzzli dotykowych charakteryzujących się interesującymi materiałami i ich strukturą. Dobrze jest więc zainwestować w przedmioty, które są śliskie, klejące, szorstkie albo włochate lub miękkie. Godne uwagi mogą być też specjalne zabawki pamięciowe, których użytkowanie polega na doborze w pary pod względem jednakowej faktury, przy zasłoniętych oczach.

 

Co warto wiedzieć o rozwoju czucia ciała?

 

Rozwój czucia ciała w sensoryce dla dzieci jest określany jako stymulacja proprioceptywna. Do prawidłowego rozwoju dochodzi wtedy, gdy w pracę zaangażowane są stawy, mięśnie oraz więzadła. Jeśli chodzi o rozwój czucia ciała to z pewnościa polecane są różnego typu zabawy o charakterze siłowym, dopasowane do wieku dziecka. Warto więc po prostu aktywnie „baraszkować”, a także zapewnić dziecku możliwość ściskania, przebijania, dociskania, przepychania, skakania, itp. Do tego typu zabaw i aktywności świetnie nadają się wszelkiego typu gniotki, ciastoliny oraz maskotki i piłki o większym ciężarze. Dobrze jest też pomyśleć o zabawkach, które wymagają od dziecka użycia stosownej siły potrzebnej na przykład do wyciągania lub wpychania konkretnych elementów. Godne uwagi są więc sortery, przebijanki oraz układanki, które dodatkowo ćwiczą koordynację na linii ręka – oko. Przy okazji zabawy w formie przechodzenia przez tunele, skakania na dużych piłkach oraz inne aktywności tego typu stanowią dla dziecka doskonałą formę rozrywki, więc można połączyć przyjemne z pożytecznym.

 

Prawidłowe rozwijanie równowagi dziecka

 

W przypadku rozwijania równowagi, dobrze jest zwrócić uwagę na wszelkiego typu działania ruchowe, takie jak bujanie, kołysanie, noszenie, podrzucanie czy też huśtanie dziecka. Dobrym pomysłem są też zabawy, takie jak między innymi bieganie, skakanie, wchodzenie na murki, wspinanie, zjeżdżanie czy też rolowanie. Główną cechą tych aktywności jest częsta zmiana pozycji dziecięcej głowy względem podłoża. Oznacza to, że istotny wpływ na proces, jakim jest sensoryka dla dzieci, może mieć zwykła huśtawka mocowana do sufitu. Warto też zwrócić uwagę na kosze sensoryczne dla dzieci w średnim wieku oraz na platformy do huśtania dla starszaków. Rodzice starszych dzieci powinni też zwrócić uwagę na zabawki, takie jak szczudła (używane w bezpiecznych, kontrolowanych warunkach domowych) albo ponadczasowa guma do skakania. Stanowią one też świetną alternatywę dla zabaw na zewnątrz, gdy na przykład wyjście na plac zabaw jest niemożliwe ze względu na pogodę lub inne przyczyny.

 

Efektywny rozwój innych zmysłów

 

Oczywiście wspomniane wyżej zmysły i układy są niezwykle istotne, jeśli chodzi o kompleksowe działania określane jako sensoryka dla dzieci. Nie należy jednak zapominać o zadbaniu o inne zmysły podopiecznych, zarówno w młodszym, jak również starszym wieku. Dobrze jest więc zwrócić uwagę na rozwój takich aspektów i zmysłów, jak:

 

  • Słuch i wzrok – obecnie świat idzie do przodu, a rozwój technologiczny oraz inne czynniki sprawiają, że obecnie dzieci mają aż zbyt wiele zewnętrznych bodźców, które stymulują wspomniane zmysły. Rodzice i opiekunowie powinni więc przede wszystkim zadbać o odpowiednią jakość dostarczanych czynników stymulujących, których nie powinno też być za wiele. Podstawowa metoda stymulacji to oczywiście kontakt z innymi osobami i rówieśnikami, którego nie zastąpią nawet najbardziej zaawansowane gadżety. Oznacza to, że stymulację można wspomagać korzystając z prostych zabawek. Dobrze jest więc zwrócić uwagę na produkty, takie jak zwyczajne grzechotki, zabawki wydające neutralne, naturalne dźwięki, kostki sensoryczne z kolorowymi obrazkami (w rozsądnej ilości), itp. Ciekawe są też proste kolorowe chustki, które można wykorzystywać do wielu zabaw, takich jak na przykład łapanie, nauka kolorów, zabawy muzyczne i rytmiczne, wiązanie supłów, itp. Interesującym wyborem są też proste drewniane klocki wydające charakterystyczny dźwięk, które nadają się świetnie do zabaw związanych z poszukiwaniem dźwięku.
  • Smak i węch – w zakresie sensoryki dla dzieci, istotny jest również rozwój węchu oraz smaku. Najlepsza opcja w tym przypadku to położenie nacisku na smaki naturalne, którymi dziecko ma kontakt w domu podczas codziennego spożywania posiłków czy też gotowania z rodzicem. Podczas wspólnego pieczenia, gotowania i innych czynności kuchennych, dziecko może próbować różnych smaków oraz poznawać różne zapachy.

 

O czym jeszcze warto pamiętać?

 

Wiele czynności obejmujących szeroko pojętą sensorykę dla dzieci, wiąże się z rozwojem dziecięcej samodzielności już od najmłodszych lat. Ważnym procesem jest stawianie pierwszych kroków i zapewnienie dziecku odpowiednich warunków do nauki chodzenia. Ciekawym wyborem jest wysokiej jakości pchacz. Sprzęt taki nadaje się zarówno do użytku domowego, jak również zewnętrznego, na przykład podczas spacerów. Takie akcesoria są produkowane z trwałych, bezpiecznych i kolorowych materiałów, które spełniają wymagania dzieci oraz ich rodziców. Dodatkowo mogą służyć do przewożenia zabawek lub innych potrzebnych akcesoriów i przedmiotów. Istotne jest też zainwestowanie w solidne, komfortowe i bezpieczne obuwie dziecięce.

 

Trzeba też pamiętać, że nauka samodzielności oraz działania mające na celu integrację sensoryczną, wiążą się z koniecznością zapewnienia dziecku odpowiednich warunków do zabawy i poznawania świata oraz własnego organizmu. W związku z tym konieczne jest też inwestowanie w różnorodne zabezpieczenia, takie jak furtki chroniące przed spadnięciem ze schodów czy też specjalne nakładki na narożniki stołów, które zabezpieczają przestrzeń przed możliwością doprowadzenia do obrażeń związanych z uderzeniem w ostrą krawędź.

 

Jak widać, szeroko pojęta sensoryka dla dzieci to rozległy temat. O rozwój dziecka pod tym kątem powinien dbać rodzic lub opiekun poprzez organizację różnych zabaw i ciekawych czynności wspieranych przez różnego rodzaju materiały, gadżety, a także zabawki. Nie bez znaczenia są również zajęcia dodatkowe organizowane przez różnorodne centra integracji sensorycznej. Poza tym, sporo zabaw i zajęć tego rodzaju jest organizowanych w prywatnych i państwowych przedszkolach. Wzrost świadomości odnośnie znaczenia sensoryki dla dzieci jest więc pozytywnym zjawiskiem, ponieważ ma ono istotny wpływ na prawidłowy rozwój dziecka. Liczne zmiany w codziennym życiu oraz postęp technologiczny to czynniki, które mogą stanowić również wyzwania dla osób dorosłych. W związku z tym warto również podejmować takie działania sensoryczne nie tylko ze względu na dobro dziecka, ale również na możliwość samodzielnego dostosowania się do dynamicznie zmieniającej się rzeczywistości.

Obserwuj nas